Jedan na jedan. Tako danas, sportskim rečnikom, izgleda odnos radnika i penzionera. Ekonomskom terminologijom reklo bi se “neizdrživo”. U 2012. godini u proseku je bilo zaposleno 1.727.048 ljudi (ne računajući 91.234 zaposlenih u vojsci i policiji), dok je u decembru bilo 1.707.943 penzionera.
Kako tvrde stručnjaci, tako nepovoljan odnos rezultat je velikih privrednih poremećaja i smanjenja broja zaposlenih, liberalnih uslova penzionisanja u prošlosti i zrelosti sistema, a u manjoj meri i starenja stanovništva. Tome u prilog govori činjenica da se oko 70 odsto muškaraca penzioniše pre 65. godine života, odnosno da se polovina žena penzioniše pre 60 godina starosti.
[box align=’box-left’ id=’4468′]
“Srbija je na evropskom začelju u izjednačavanju starosne dobi za penzionisanje žena i muškaraca. Otuda je neophodno u što kraćem roku, u skladu sa društvenim preferencijama, usvojiti zakonske izmene koje podrazumevaju neki od alternativnih pristupa – izjednačavanje starosne dobi za penzionisanje žena i muškaraca na 65 godina starosti, izjednačavanje na 65 godina uz mogućnost da se žene penzionišu par godina ranije u zavisnosti od broja odgajene dece ili samo delimično povećanje starosne granice za žene na 63 godine starosti”, smatraju u Fiskalnom savetu.
U pojedinim državama starosne granice su već izjednačene (Nemačka, Belgija), a u mnogim zemljama to će se dogoditi narednih godina, na primer u Velikoj Britaniji ili Italiji. Propisi u mnogim zemljama nalažu i dalje povećanje starosne granice u budućim godinama i decenijama – u Italiji na 66 godina, u Norveškoj, Nemačkoj, Španiji i SAD na 67 godina, odnosno u Velikoj Britaniji na 68 godina starosti. Najveće zakonsko povećanje starosne dobi usvojile su Poljska i Crna Gora, koje predviđaju penzionisanje sa 67 godina starosti za oba pola (nakon prilično dugog tranzicionog perioda).
Prema važećem zakonu u Srbiji uslovi za sticanje starosne penzije podižu se postepeno sve do 2023. godine. Tada će žene u penziju odlaziti sa najmanje 58 godina života i sa 38 godina staža (sada mogu sa 53 godine i četiri meseca i sa 34 godine i četiri meseca staža), a muškarci sa isto godina, ali sa najmanje 40 godina rada iza sebe (sada mogu već sa 53 godine i osam meseci). Ako nemaju više od 15 godina staža, muškarci u penziju mogu da idu tek kad napune 65 godina, a žene 60.
Da li se, međutim, više dobija ili gubi pomeranjem starosne granice. Pojedini stručnjaci upozoravaju da će zadržavanjem ljudi u radnom odnosu biti manje mesta za mlade. Upitna je i produktivnost ljudi u tim godinama – malo je zanimanja na kojima radnici u poznim godinama mogu biti produktivni kao njihove mlađe kolege.
Takođe, kad se starosne granice porede sa sličnim u razvijenim zemljama, treba uzeti u obzir i zdravstveno stanje građana Srbije, odnosno očekivanu dužinu života. U Srbiji je životni vek vidljivo kraći i normalno da penzioneri nešto i dožive od penzije.
Starosna granica za odlazak u penziju u Istočnoj Evropi, nakon završetka zakonskog procesa podizanja starosne granice, podaci za 2012.
Država | Starosna granica za muškarce | Starosna granica za žene |
Poljska | 67 | 67 |
Crna Gora | 67 | 67 |
BiH | 65 | 65 |
Hrvatska | 65 | 65 |
Estonija | 65 | 65 |
Češka | 65 | 65 |
Litvanija | 65 | 65 |
Mađarska | 65 | 65 |
Rumunija | 65 | 63 |
Bugarska | 65 | 63 |
Albanija | 65 | 60 |
Srbija | 65 | 60 |
Makedonija | 64 | 62 |
Slovenija | 63 | 61 |
Letonija | 62 | 62 |
Slovačka | 62 | 62 |
Očekivano trajanje života (nakon završenih 65 godina)
Žene | Muškarci | |
Austrija | 20,97 | 17,51 |
Belgija | 20,99 | 17,32 |
Finska | 21,25 | 17,04 |
Danska | 19,19 | 16,51 |
Nemačka | 20,71 | 17,42 |
Irska | 20,11 | 17,06 |
Grčka | 19,37 | 17,43 |
Španija | 21,95 | 17,81 |
Francuska | 23,00 | 18,41 |
Italija | 21,81 | 18,00 |
Luksemburg | 20,29 | 16,37 |
Holandija | 20,71 | 17,10 |
Portugal | 20,17 | 16,76 |
Švedska | 20,77 | 17,94 |
V. Britanija | 20,21 | 17,50 |
Bugarska | 16,42 | 13,25 |
Češka | 18,52 | 15,11 |
Estonija | 18,47 | 13,13 |
Mađarska | 17,81 | 13,66 |
Letonija | 17,19 | 12,80 |
Litvanija | 17,90 | 12,87 |
Poljska | 18,95 | 14,57 |
Rumunija | 16,86 | 13,94 |
Slovenija | 20,21 | 15,85 |
Slovačka | 17,50 | 13,56 |
Region | ||
Hrvatska | 17,69 | 14,01 |
Makedonija | 15,17 | 13,30 |
Crna Gora | 16,33 | 14,36 |
Srbija | 15,80 | 13,57 |
Izvor: Eurostat za 2007. |